Evde Eğitimde Başarı Rehberi

Bir çocuğun "Beni artık sevmiyorsun" cümlesi çoğu zaman doğrudan söylenmez. Bazen oyuncak fırlatır. Bazen kardeşine vurur. Bazen sebepsiz ağlar. Bazen de içine kapanır ve siz fark edemezsiniz. Kardeş kıskançlığı, sadece çocuklar arasında yaşanan küçük bir rekabet değildir. Aynı zamanda çocuğun aile içindeki yerini koruma çabasıdır. Çünkü çocuk için anne-babanın ilgisi; sevgi kadar güvenlik anlamına da gelir. Özellikle ikinci çocuk doğduktan sonra pek çok ebeveyn şu soruyla baş başa kalır: "İki çocuğa da eşit davranmaya çalışıyorum ama neden biri hep mutsuz?" Bu sorunun cevabı aslında "eşitlik" kavramının kendisinde saklıdır. Ve bu yazıda hem bu kavramı yeniden ele alacağım hem de kardeş kıskançlığının psikolojik kökenlerini ile ebeveynlerin neler yapabileceğini inceleyeceğim. Kardeş Kıskançlığı Neden Ortaya Çıkar? Bir eve yeni bir çocuk geldiğinde yalnızca aile büyümez; mevcut düzen de kökten değişir. Büyük çocuk açısından bakıldığında bu değişim şö...

Çocuğum Sınav Öncesi Ağlıyor: Bu Kaygı Nereden Geliyor? Sınav sabahı. Çocuğunuz masasında oturuyor ama gözleri dolu. "Bilmiyorum, yapamayacağım" diyor. Belki de hiçbir şey söylemiyor; sadece midesi ağrıyor, uyuyamamış, kahvaltısını yaapamıyor. Siz içten içe düşünüyorsunuz: "Bu kadar çalıştı, ne oldu şimdi?" Ama belki de soru bu değil. Belki de asıl soru şu: Bu çocuk bildiklerinden emin mi değil, korkuyor mu? Sınav kaygısı bir zayıflık değildir. Bir işarettir. Ve o işaretin altında, çocuğun iç dünyasına dair bir çok şey yatmaktadır. Sınav Kaygısı Nedir? Neden Sadece "Heyecan" Değildir? Her çocuk sınav öncesinde bir miktar heyecan yaşar. Bu normaldir, hatta işlevseldir. Araştırmalar, orta düzey kaygının dikkat ve performansı artırdığını göstermektedir (Yerkes & Dodson, 1908). Sorun, bu kaygının kontrol edilemez bir hal aldığı noktada başlar. Sınav kaygısı, akademik değerlendirme durumlarında ortaya çıkan yoğun, kalıcı ve bireyin işlevselliğ...

  Küçük bir şey söylüyorsunuz. Belki akşam yemeğine oturun dediniz. Belki ekranı kapatmasını istediniz. Belki de sadece "daha sonra" dediniz. Ama tepki büyük geliyor. Kapı çarpılıyor. Ses yükseliyor. Gözler doluyor ya da sertleşiyor. Ve siz şaşırıyorsunuz: "Bu kadarına ne gerek vardı?" O an aklınızdan geçen ilk şey muhtemelen şu oluyor: "Bu çocuk neden bu kadar öfkeli?" Ama belki de soru bu değil. Belki de asıl soru şu: "Bu öfkenin altında ne var?" Öfke Görünen Duygudur; Altta Başkası Yatar Öfke nadiren tek başına gelir. Gelişimsel psikoloji literatüründe öfke, çoğunlukla ikincil bir duygu olarak tanımlanır; yani başka duyguların üzerini örten bir tepki katmanıdır (Gottman & DeClaire, 1997). Bu örtünün altında çoğu zaman şunlar yatar: Kırgınlık Hayal kırıklığı Yetersizlik hissi Anlaşılmama Utanç Ama çocuk bu duyguları her zaman söze döküp ifade edemez. Duygusal sözcük dağarcığı henüz gelişmektedir; iç dünyayı anlatmak için gerekli bili...

Çoğu ebeveyn "uslu çocuk" sahibi olmaktan gurur duyar. Hiç itiraz etmeyen, hep uyum gösteren, sessizliğini koruyan çocuklar... Ama şu soruyu hiç düşündünüz mü: Bu sessizlik gerçekten huzur mu, yoksa bastırılmış duyguların sessizliği mi? Sessizlik Her Zaman Huzur Değildir; Uyum Her Zaman Sağlıklı Değildir Bir çocuk hiç itiraz etmiyorsa, hiç karşı çıkmıyorsa, hiç "istemiyorum" demiyorsa—burada durup düşünmek gerekir. Çünkü çocuk gelişiminde sağlıklı olan sadece uyum değil, kendini ifade edebilmektir. Gelişimsel psikoloji araştırmaları, çocukların kendi görüşlerini ve duygularını rahatça dile getirebilmesinin, özgüven, psikososyal uyum ve uzun vadeli ruh sağlığı için kritik olduğunu göstermektedir (Erikson, 1959; Bronfenbrenner, 1979). Peki, çocuklar neden bu kadar erken yaşta kendilerini geri çekmeyi öğrenirler? "İyi Çocuk" Olmanın Ardında Ne Yatıyor? Bazı çocuklar erken öğrenir: Sessiz olmayı Uyum sağlamayı Sorun çıkarmamayı Ama bunun altında çoğu zaman...

  Çocuklarda Öfke Nöbeti: Kriz Anında Ne Yapmalı? Çarşı ortasında yere uzanan, tekmeleyip bağıran bir çocuk... Bunu yaşayan her ebeveyn bilir: O an içinde bulunduğunuz en çaresiz, en utanmış, en yorgun hallerinizden biridir. Ama şunu baştan söyleyelim — çocuklarda öfke nöbeti, aslında bir sorun değil; henüz tamamlanmamış bir gelişimin sesidir. Öfke Nöbeti Nedir, Neden Olur? Öfke nöbeti (İng. temper tantrum ), çocuğun hayal kırıklığı, yorgunluk, açlık veya sınırlandırılma gibi durumlarda yoğun duygusal tepkiyle kontrolü kaybetmesidir. Ağlama, bağırma, yere yatma, nefes tutma veya vurma gibi davranışlar içerebilir. Neden olur? Çünkü beyin henüz hazır değildir. Çocuklarda prefrontal korteks — duygular üzerinde "fren" görevi gören beyin bölgesi — tam anlamıyla gelişimini 25 yaşına kadar tamamlamaz (Siegel & Bryson, The Whole-Brain Child , 2011). Bu, küçük bir çocuğun duygularını yönetmesinin biyolojik olarak ne kadar zor olduğunu açıklar. Çocuk kötü huylu değil; ...